● Απαρχή Επανάστασης 1821

Περί της αμφιλεγόμενης ημερομηνίας έναρξης της Επανάστασης του 1821 εις την νήσον Κρήτην.

Η ημερομηνία αλλά και οι πρωταγωνιστές της αμφισβητούνται και τούτο οφείλεται εις την έλλειψιν συγκεκριμένων ημερομηνιών των γεγονότων αλλά και στον ιδιότυπο χαρακτήρα των Κρητικών για τους οποίους έχει ιδιαίτερη σημασία μαζί με την τοπικιστική βαρύτητα που προσδίδει αυτό το γεγονός. Στην προσπάθειά μας να ξεδιαλύνουμε την κατάσταση συλλέξαμε τα σχετιζόμενα γεγονότα και μαρτυρίες.

  1. Αναφορά των κατοίκων του Καστελίου των Σφακίων προς τους κατοίκους της νήσου Ύδρας την 4η Ιουνίου 1821 (Ιστορικό Αρχείο Ύδρας, σελ. 183-184).

«Περιπόθητοι εν Χριστώ αδελφοί κάτοικοι της θεοσώστου νήσου Ύδρας, και αύθις την ημετέραν ευγένειαν προσκυνούμεν.

Τη 4 Ιουνίου 1821

Και προ ημερών, κατά την 24 του παρελθόντος Μαΐου, εγράψαμεν προς την αγάπην σας αποστείλαντες τρεις αδελφούς, τον Χ. Αναγνώστην Γρηγοράκην και Χ Σταυράκην Γιαλεράκην μετά του κυρ Νικολάου Καρατζά, ο οποίος ήτον εδώ απεσταλμένος από τον αρχιστράτηγον κύριον Ζαρίφην Αθανασόπουλον δια την σύστασιν της αδελφικής εταιρείας, δια να ειδοποιήσωσι την αγάπην σας περί των τρεχόντων δεινών εις την δυστυχήν πατρίδα μας Κρήτην. Αφού όμως έφυγον απ’ εδώ, εμποδίσθησαν από κακοκαιρίας, και φθάσαντες με κόπους πολλούς εις τους Συγκυλιούς, κακή τύχη είδαν αιφνιδίως το κατάρτι του καϊκιού των σπεσμένον, και εγύρισαν πάλιν λυπημένοι εδώ. Το συμβεβηκός τούτο έδωκεν εις όλους μας λύπην απαρηγόρητον, επειδή ενώ είχαμεν ελπίδας ότι ηθέλαμεν τους δεχθή με τας επιθυμητάς δυνάμεις, όπου εγράφαμεν προς την αγάπην σας, τους είδαμεν με όλα τα εναντία. Όθεν ευθύς εφροντίσαμεν άλλον καίκιον και αποστέλλομεν πάλιν τους ίδιους, φανερώνοντες και δια του παρόντος μας όσα ηκολούθησαν μετά την φυγήν των εις το καστέλιόν μας, δια να κινήσωμεν εις έλεος υμάς τους πειποθήτους εν Χριστώ αδελφούς μας.

Εις τα πλησίον μας παραθαλάσσια εφύλαττον οι εχθροί, όπου ευρίσκεται εν μοναστήριον, επ’ ονόματι τιμώμενον του θείου Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου, Πρέβελη επιλεγόμενον. Εκεί ώρμησαν εξαίφνης οι τρισκατάρατοι φύλακες του μπαερακίου, δια να πιάσωσι τον ηγούμενον και τους καλογήρους και να τους υπάγωσιν εις την σφαγήν• αυτοί όμως λαβόντες την είδησιν, έφυγον μερικοί και ήλθαν εις ημάς, μερικοί δε κατέφυγον εις τα βουνά, οι οποίοι έχοντες εδώ συγγενείς  τοις έδωκαν την είδησιν, ζητούντες την βοήθειά των. Έτρεξαν ευθύς μερικοί και ήλθαν εις ημάς, μερικοί δε κατέφυγον εις τα βουνά, οι οποίοι έχοντες εδώ συγγενείς, τοις έδωκαν την είδησιν, ζητούντες την βοήθειάν των. Έτρεξαν ευθύς μερικοί  δια να τους φέρωσιν εδώ, και απαντήσαντες εις τον δρόμον τους εχθρούσμ εκτυπήθησαν ευθύς, και έπεσαν από το μέρος των εχθρών ένδεκα, από δε τους εδικούς μας μόλις επιάσθη ένας, αλλά και εκείνος με την βοήθειαν του αγίου Θεού έγινεν άφαντος από τας χείρας των. Η είδησις εδόθη ευθύς εις Ρέθυμνον, και Κάστρον, και Χανιά• εδαιμονίσθησαν οι λατρευταί του Μωάμεθ• ασήκωσαν τα άρματα ευθύς οι Χανιώται κατά των χριστιανών των έξω χωρίων, και έχουσιν έως τώρα τριών χωρίων χριστιανούς θανατωμένους, οι οποίοι εμετρούντο ως οκτακόσιοι• ετοιμάζονται να κινήσωσι την εκστρατείαν και εναντίον μας εξ αποφάσεως• κάποιος καπετάνος Ταραπουσουσλής ήτον προ καιρού εις τα Χανιά με εν κουρβέτον με τρία άλπουρα και δώδεκα κανόνια, το οποίομ και αρμάτωσαν απ’ εκεί και το έστειλαν εις το Ταραπουλούσι με Τούρκους ως ογδοήντα, δια να ζητήση απ’ εκεί βοήθειαν καραβίων, να έλθωσιν από το μέρος της θαλάσσης, και αυτοί να κινήσωσιν από την στερεάν, δια να μας πολεμήσωσιν. Όθεν ημείς περιμένοντες καθημέραν τους εχθρούς και στοχαζόμενοι τους εαυτούς μας εις κίνδυνον, με το να μην έχωμεν δυνάμεις αρκετάς δια να αντισταθούμεν, παρακαλούμεν θερμώς την αγάπην σας, δια τους οικτιρμούς του Θεού, να ευσπλαχνισθήτε και ημάς, και τους λοιπούς αδελφούς χριστιανούς της δυστυχούς Κρήτης, και να αποστείλετε όσον τάχιστα βοήθειαν, και στρατεύματος ικανού,  και πλοίων, και όπλων, καθώς οι αποστελλόμενοι αδελφοί είναι διωρισμένοι να ζητήσωσι. Δια αυτήν την βοήθειαν όπου θέλετε δώσει εις τους αποστελλομένους αδελφούς, θέλετε λάβει από τους ιδίους ιδιόχειρον ομολογίαν, εσφραγισμένην με την κοινήν σφραγίδα του καστελίου μας, τα οποία όλα υποσχόμεθα να αντιπληρώσωμεν, αν ζήσωμεν, μετά της χρεωστουμένης ευχαριστήσεως• ειδέ και αποφάσει του αγίου Θεού αποθάνωμεν, ας είναι δια την ψυχικήν σας σωτηρίαν, αδελφοί. Αυτά σας ειδοποιούμεν μετά θερμών δακρύων, ζητούντες με επιμονήν το αδελφικόν έλεος και βοήθειάν σας. Τα κακά αυξάνουσι καθημέραν, και αν δεν έχωμεν μεν γλήγορα την επιθυμητήν αδελφικήν βοήθειάν σας, σας βεβαιώνομεν τέλος ότι εις ολίγας ημέρας, ο μη γένοιτο, Χριστέ βασιλεύ, θέλετε ακούσει τον παντελή αφανισμόν των χριστιανών της Κρήτης, επειδή αυτά όπου σας ειδοποιούμεν είναι χθεσινά• τα αυριανά φαίνεται ότι θέλουν είναι χειρότερα, και κοντολογίς, τέλος. Ταύτα αδελφικώς• είητε δε υγιαίνοντες  ευτυχώς και επεκτεινόμενοι τοις έμπροσθεν.

Τις υμετέρας εν Χριστώ αγάπης αδελφοί εν Χριστώ αγαπητοί

Και εις τους ορισμούς προθυμότατοι

(Σ) οι κάτοικοι του καστελίου των Σφακίων

Ο Χ Αναγνώστης Γρηγοράκης και Χ Σταυράκης Γιαλεράκης εμποδίσθηκαν και αντ’ εκείνων στέλνεται ο Χ Νικολής Μαλενδράκης μετά του ιδίου κυρ Νικολάου Καρατζά».

  

  1. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, Β. Ψιλλάκης, Τόμος Γ’, σελ. 153-154, ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΑΡΚΑΔΙ», Κεφ. ΣΤ’, «Κατάστασις της Κρήτης μέχρι της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821».

«…Ίσως δεν θα ανεβάλλετο δι’ εν ακόμη χρονικόν διάστημα η έναρξις και εις την Κρήτην της Επαναστάσεως ένεκα της παντελούς ελλείψεως εφοδίων, εάν οι εξ Αμπαδιάς και Αμαρίου παρόμοιοι γιανίτσαροι και εσπέχηδες από τον Ψαροσμαήλην δεν κατέστρεφαν  ολοσχερώς την μονήν Πρέβελη και δεν κατέσφαζαν τους μοναχούς μέσα εις αυτήν, διαπράξαντες ακόμη και εις τα περίχωρα φρικτά κακουργήματα και όργια. Ένεκα τούτων, και μάλιστα ένεκα της δολίας επιθέσεως αυτών των κακούργων, οι Σφακιανοί και οι αδελφοί του ηγουμένου Μελχισεδέκ, Γ. και Ι. Τσουδεροί επήραν την απόφασιν και επετέθησαν εναντίον του δήθεν αστυνομικού εκείνου σώματος, που απεστάλη να επιτηρή τα Σφακιά. Και τοιουτοτρόπως εδόθη αφορμή να επισπευθούν αι εχθροπραξίαι…».

If you enjoyed this post, please consider leaving a comment or subscribing to the RSS feed to have future articles delivered to your feed reader.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *